Περί έθνους

Υπάρχει μια συζήτηση σε ένα κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας και τώρα στα ελληνικά μπλογκ η οποία συνεχώς αναθερμαίνεται. Η συζήτηση αφορά το ελληνικό έθνος και σχετίζεται άμεσα με την τάση μας να ομφαλοσκοπούμε. Και σε αυτό το ατόπημα υποκύπτουν και οι δύο πλευρές της συζήτησης και βεβαίως και αυτό εδώ το ποστ. Ένας λόγος για αυτό το ποστ είναι πώς δεν έχω δει μέχρι τώρα να συζητείται αυτό που θεωρώ κρίσιμο, δηλαδή το ποιά είναι η σχέση του εθνικιστικού ελληνολάγνου λόγου με την πραγματικότητα. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι καμιά φορά μιλάω για αυτήν την κόντρα στους αλλοδαπούς φίλους μου. Και ίσως να μην το πιστέψετε αλλά δεν νοιάζονται. Και ακριβώς αυτό είναι το κρίσιμο σημείο. Κανείς δεν ενδιαφέρεται πέρα από εμάς τους ίδιους. Κάποιοι προσπαθούν να αποδείξουν ότι είμαστε ο περιούσιος λαός (ή μήπως θα έπρεπε να πω το περιούσιο έθνος). Κάποιοι άλλοι πιστεύουν ότι οι πρώτοι λένε βλακείες και ξοδεύουν απίστευτα ποσά χρόνου και ενέργειας για να το αποδείξουν. Αλλά κανείς πέρα από εμάς δεν νοιάζεται. Για να καταλάβετε πόσο γελοία είναι η κατάσταση πάρτε έναν άλλον λαό που έκανε σπουδαία πράγματα πολύ παλιά, πιο παλιά και από τους έλληνες. Για παράδειγμα τους αιγύπτιους. Ένας αιγύπτιος θα μπορούσε να πει (άσχετα με το αν έχει δίκιο) πώς όταν οι πρόγονοί του έχτιζαν πυραμίδες και μεγαλοπρεπείς ναούς οι ευρωπαίοι (οι έλληνες δεν εξαιρούνται) ήταν ακόμα στα δέντρα. Θα μπορούσε να αναφέρει σε ποιο βαθμό οι αρχαίοι έλληνες θαύμαζαν τους αιγύπτιους ή σε ποιό βαθμό είχε εξελιχθεί η αστρονομία στην αρχαία αίγυπτο. Θα μπορούσε να βρει πολλά ακόμα. Αν μάλιστα δεν τον ενδιέφερε ιδιαίτερα η αλήθεια θα μπορούσε να πει ότι όλες οι ανακαλύψεις και εφευρέσεις των ελλήνων ήταν προϊόντα κλοπής από τον ανώτερο αιγυπτιακό πολιτισμό. Συνεπώς, θα κατέληγε στο ότι το αιγυπτιακό έθνος (ή μήπως είναι λαός - πάντα τα μπερδεύω) είναι το ανώτερο όλων των εθνών και σε άλλα γλαφυρά παρόμοια. Κοιτάξτε τώρα σαν ψύχραιμος εξωτερικός παρατηρητής την σύγχρονη αίγυπτο, κάντε μια αντιπαραβολή με το συμπέρασμα που μόλις ανέφερα και γελάστε με την καρδιά σας. Θα σας ενδιέφερε πραγματικά μια συζήτηση για το μεγαλείο του αιγυπτιακού έθνους; Κάντε μετά την ίδια άσκηση βάζοντας στην θέση των αιγυπτίων τους έλληνες και ξαναγελάστε με την καρδιά σας. Και να είστε σίγουροι ότι το ίδιο κάνουν όσοι ξένοι ακούνε τον εθνικιστικό οίστρο διαφόρων νεοελλήνων. Βλέπετε αυτό που ξεχνάνε όλοι όσοι νοσταλγούν περασμένα μεγαλεία είναι ότι αυτά τα μεγαλεία δεν μας ανήκουν. Ανήκουν σε κάποιους άλλους ανθρώπους που έζησαν σε κάποια άλλη εποχή και των οποίων είμαστε με κάποια έννοια (μάλλον περισσότερο πολιτισμική παρά γενετική) απόγονοι. Και το ζήτημα δεν είναι τι έκαναν αυτοί οι άνθρωποι. Το ζήτημα είναι τι κάνουμε εμείς σήμερα. Δεν με νοιάζει τι κάνουμε σαν έθνος. Ο μόνος σκοπός αυτού του ερωτήματος είναι να αποφύγει το ζήτημα της προσωπικής ευθύνης. Ρωτάει τι κάνουν οι άλλοι αντί να ρωτάει τι κάνω εγώ. Εμένα με νοιάζει τι κάνω εγώ. Και τους ελληνολάγνους θα έπρεπε να τους νοιάζει τι έχουν προσφέρει προσωπικά στην υπόθεση του έθνους την οποία υπερασπίζονται με τόσες πολλές λέξεις και τόσες λίγες πράξεις. Μπορούμε να σταθούμε στο ύψος, όχι των αρχαίων ελλήνων, αλλά των σύγχρονων ευρωπαίων, αμερικανών, γιαπωνέζων, ινδών, κινέζων και άλλων; Αν όχι (και η απάντηση σήμερα είναι όχι), τότε το να συζητάνε κάποιοι για το αν το ελληνικό έθνος έχει μια συνεχή ιστορία τριών ή τεσσάρων χιλιάδων χρόνων και για το αν οι σύγχρονοι έλληνες είναι καλύτεροι από άλλους λαούς είναι καθαρή ματαιότητα. Μια τελευταία παρατήρηση. Μπορεί κανείς να απαντά σε κάθε επιχείρημα των ελληνολάγνων με κάποιο αντεπιχείρημα μέχρι το τέλος του κόσμου. Μήπως όμως θα ήταν καλύτερα αν απαντούσαμε σε άλλο επίπεδο; Κυρίως δείχνοντας ότι το ιδεολόγημα του ελληνικού μεγαλείου είναι εντελώς αντιπαραγωγικό και μας έχει κρατήσει πίσω αντί να μας οδηγήσει μπροστά;